Tasarım Koruma Süresi

Tescilli tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır ve beşer yıllık dönemlerle toplam yirmi beş yıla kadar yenilenebilir.

Tescilli tasarım, başvuru tarihinden itibaren beş yıl süreyle korunur. Bu süre, beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenmek kaydıyla toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir. Süre sonunda tasarım koruma dışı kalır ve serbestçe kullanılabilir hâle gelir.

Yenileme talebinin, koruma süresinin sona erdiği tarihten önce yapılması gerekir; kaçırılması hâlinde kanunda öngörülen ek süre içinde ilave ücretle yenileme mümkündür. Yenileme tarihlerinin düzenli takibi, tasarım hakkının kesintisiz sürdürülmesi açısından önemlidir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 69

Sonuç

Tasarım, beşer yıllık yenilemelerle yirmi beş yıla kadar korunabilir; yenileme tarihleri ihmal edilmemelidir.

Yenileme Takibini Kurumsallaştırmak

Tasarım korumasının en kırılgan noktası, yenileme tarihinin gözden kaçmasıdır. Takip, tek bir kişinin takvimine değil portföyün tamamını gösteren bir kayıt düzenine bağlanmalıdır. Bu kayıtta tescil numarası, başvuru tarihi, sıradaki yenileme dönemi ve sorumlu kişi birlikte tutulur. Sicildeki adres ve iletişim bilgilerinin güncel olması da Kurumdan gelen bildirimlerin ulaşması bakımından belirleyici bir ayrıntıdır. Kaydın en az iki kişi tarafından erişilebilir olması, izinli dönemlerde aksama yaşanmasını önler.

Yenileme kararı verilirken portföyün tamamı gözden geçirilir. Üretimden kalkmış ve ticari değeri kalmamış tasarımlar için yenileme zorunlu değildir; kaynaklar hâlen satılan ve taklit riski taşıyan ürünlere yönlendirilebilir. Buna karşılık kısa süredir piyasada olan bir tasarımın yenilenmemesi, rakiplerin aynı görünümü serbestçe kullanmasına kapı açar. Bu değerlendirmenin her dönem sonunda yazılı biçimde yapılması sonradan yaşanacak pişmanlıkları önler. Karar verilirken ürünün satış verileri ve piyasadaki taklit yoğunluğu birlikte değerlendirilmelidir.

Diğer Koruma Türleriyle İlişkisi

Tasarım koruması sona erdiğinde ürün her açıdan korumasız kalmayabilir. Ürün üzerindeki ayırt edici işaret marka olarak tescilliyse, marka koruması bağımsız biçimde ve yenilendiği sürece devam eder. Ürünün teknik işlevine ilişkin bir çözüm varsa patent veya faydalı model koruması kendi süresi içinde ayrıca işler. Bu nedenle korumanın tek bir hak türüne yaslanmaması, uzun ömürlü ürünlerde daha güvenli bir yapı kurar. Bu katmanların hangi ürün için hangi sırayla kurulacağı, tasarım aşamasında planlanmalıdır.

Görünümün özgün bir eser niteliği taşıması hâlinde eser sahipliğinden doğan haklar da gündeme gelebilir; bu koruma tescile bağlı değildir ve süresi farklı kurallara tabidir. Ayrıca piyasada iltibas yaratan taklitlere karşı haksız rekabet hükümlerine dayanmak mümkündür. Uluslararası boyutta Lahey Anlaşması üzerinden yapılan tesciller kendi dönemleriyle yürür; her ülkenin azami koruma süresi ayrıca kontrol edilmelidir. Bu nedenle yurt dışı portföylerde ülke bazlı bir yenileme çizelgesi tutulması yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarım tescilinin koruma süresi ne kadardır?

Tescilli tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Süre, beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenerek toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir; dayanağı 6769 sayılı SMK m.59'dur. Yenileme yapılmadığında hak kendiliğinden sona erer ve görünüm herkesin kullanımına açılır. Koruma, tescil tarihinden değil başvuru tarihinden itibaren hesaplanır.

Tasarım yenilemesi nasıl ve ne zaman yapılır?

Yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği tarihten önceki altı ay içinde kuruma yapılır ve ücreti ödenir. Bu dönem kaçırılırsa kanunda öngörülen ek süre içinde gecikmeli yenileme mümkündür. Yenileme yalnızca süreyi uzatır; tasarımın görsellerinde veya kapsamında değişiklik yapılmasına imkân vermez. Süresi geçen talepler işleme alınmaz ve hak kaybı doğar.

Koruma süresi dolan tasarıma ne olur?

Süresi dolan ve yenilenmeyen tasarım üzerindeki hak sona erer; görünüm serbestçe kullanılabilir hâle gelir. Aynı görünüm için yeniden başvuru yapılması da sonuç vermez, çünkü tasarım artık yeni sayılmaz. Bu nedenle yenileme takvimi portföy düzeyinde izlenmeli ve hatırlatma sistemi kurulmalıdır. Talebin ücretiyle birlikte zamanında yapılması bu riski ortadan kaldırır.