Lahey Sistemi ile Uluslararası Tasarım

Lahey Sistemi, tek bir uluslararası başvuruyla birden fazla üye ülkede tasarım koruması talep edilmesini sağlar.

Lahey Sistemi, tasarımların uluslararası tesciline ilişkin bir sistemdir ve işletmelerin tek bir başvuruyla seçtikleri çok sayıda üye ülkede tasarım koruması talep etmesine olanak tanır. Başvuru, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) nezdinde işlem görür.

Bu sistem, her ülkede ayrı başvuru yapma yüküne göre önemli zaman ve maliyet avantajı sağlar. Türkiye'de yerleşik başvuru sahipleri uluslararası başvurularını TÜRKPATENT aracılığıyla yapabilir. Koruma, belirlenen her ülkenin ulusal mevzuatına göre kabul veya reddedilebilir; bu nedenle ülke seçimi stratejik önem taşır.

Lahey Anlaşması ve 6769 sayılı SMK

Sonuç

Lahey Sistemi, çok ülkeli tasarım korumasını tek başvuruyla mümkün kılar; doğru ülke seçimi sürecin verimini belirler.

Ülke Seçimi ve Başvuru Stratejisi

Lahey sisteminde başarı, hangi ülkelerin belirleneceğine ilişkin kararla başlar. Ürünün fiilen satıldığı pazarlar, üretimin yapıldığı ülkeler ve taklit riskinin yoğunlaştığı bölgeler birlikte değerlendirilmelidir. Yalnızca mevcut satış haritasına bakmak yerine, orta vadeli ihracat planı da hesaba katılmalıdır. Gereksiz ülke eklemek dosyayı ağırlaştırırken, kritik bir pazarın atlanması sonradan telafisi güç bir koruma boşluğu doğurur. Bu nedenle ülke listesi, hukuki olduğu kadar öncelikle ticari bir karar olarak ele alınmalıdır.

Görsellerin niteliği de stratejinin ayrılmaz parçasıdır. Her ülkenin ofisi, tasarımın kapsamını sunulan görseller üzerinden okur; bu nedenle perspektif, ön, arka ve kesit görünüşlerinin tutarlı olması gerekir. Görsellerde ürünün korunmak istenmeyen unsurları öne çıkarılırsa koruma kapsamı istenmeden daralabilir. Başvurudan önce görsel setinin tek bir tasarım anlatısı kuracak biçimde hazırlanması, sonraki inceleme aşamalarında çıkacak eksiklik yazışmalarını belirgin biçimde azaltır. Görsel setinin ürünün nihai hâlini yansıtması, sonradan yapılacak düzeltme taleplerini de gereksiz kılar.

Tescil Sonrası Yönetim ve Yenileme

Uluslararası tescil, dosyanın kapandığı an değil takip döneminin başladığı andır. Belirlenen ülkelerden gelen ret ya da eksiklik bildirimleri kendi ulusal usullerine tabi olduğundan, her bildirimin süresi ayrı ayrı izlenmelidir. Bu aşamada ilgili ülkede yerleşik bir temsilciyle çalışmak çoğu zaman zorunlu hâle gelir. Bildirimlerin merkezî kayıt üzerinden takip edilmesi, dağınık dosyaların gözden kaçmasını önleyen en pratik yöntemdir. Takip sorumluluğunun tek bir kişide toplanması, çok ülkeli dosyalarda karışıklığı önleyen basit bir önlemdir.

Yenileme takvimi de aynı disiplinle yürütülmelidir. Koruma süresi dolmadan yapılacak yenileme işlemi tek bir merkezî talep üzerinden gerçekleştirilebilir; ancak ülke bazında farklı azami süreler bulunabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca hak sahibinin unvan, adres veya devir gibi değişikliklerinin sicile zamanında yansıtılması gerekir. Sicildeki bilgiler güncel olmadığında, tebligatların ulaşmaması nedeniyle hak kaybına varan sonuçlar doğabilir ve sonraki düzeltmeler ek işlem yükü yaratır. Portföyün yılda bir kez topluca gözden geçirilmesi bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarımda Lahey sistemi ne anlama gelir?

Lahey sistemi, WIPO tarafından yönetilen ve tek bir uluslararası başvuruyla birden çok üye ülkede tasarım koruması talep etmeye imkân veren düzendir. Başvuru tek dilde ve tek ücret ödemesiyle yapıldığından zaman ve maliyet tasarrufu sağlar. Türkiye sistemin tarafıdır ve başvuru sahipleri doğrudan yararlanabilir.

Lahey başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru WIPO'ya doğrudan ya da TÜRKPATENT aracılığıyla yapılır; tasarım görselleri, ürün bilgisi ve korumanın istendiği ülkeler belirtilir. Aynı başvuruda birden çok tasarım yer alabilir. WIPO şekli incelemeyi yapar, uluslararası sicile kaydeder ve başvuruyu seçilen ülkelerin ofislerine bildirir. Ücretler tek merkezden ve tek ödemeyle tahsil edilir.

Lahey tescili her ülkede otomatik koruma sağlar mı?

Sağlamaz. Seçilen her ülke başvuruyu kendi mevzuatına göre değerlendirir ve öngörülen süre içinde ret kararı verebilir. Bir ülkedeki ret diğer ülkelerdeki korumayı etkilemez. Bu nedenle ülke seçimi yapılırken o ülkelerin inceleme yaklaşımı ve yenileme takvimi önceden değerlendirilmelidir. Kabul hâlinde koruma, ilgili ülkenin ulusal tescili gibi sonuç doğurur.