Yazılım ve Bilgisayar Tabanlı Buluşların Patentlenmesi

Bilgisayar programları “olarak” patentlenemese de, teknik bir problemi teknik yolla çözen bilgisayar tabanlı buluşlar belirli koşullarda patent korumasından yararlanabilir.

Bilgisayar Programları Neden Tek Başına Patentlenemez?

Sınai Mülkiyet Kanunu, bilgisayar programlarını, matematiksel yöntemleri, zihni faaliyet ve iş yöntemlerini “bu konulara ilişkin olduğu ölçüde” patent korumasının dışında bırakır. Yani saf bir algoritma ya da soyut bir fikir, kendi başına patentle korunamaz.

Bunun temel gerekçesi, patentin somut ve teknik nitelikli buluşları ödüllendiren bir sistem olmasıdır. Soyut fikirlerin tekel altına alınması, hem hukuken hem de rekabet açısından kabul görmez.

Teknik Etki (Teknik Katkı) Kriteri

Bir yazılım tabanlı buluşun patentlenebilmesi için, bilgisayarda çalışıyor olması tek başına yeterli değildir. Buluşun, tekniğin bilinen durumuna teknik bir katkı sağlaması, yani teknik bir problemi teknik araçlarla çözmesi beklenir.

Örneğin bir donanım kaynağının daha verimli kullanılması, bir ölçüm doğruluğunun artırılması veya bir sinyalin daha iyi işlenmesi gibi teknik sonuçlar, buluşa teknik karakter kazandırabilir.

Patentlenebilir Yazılım Tabanlı Buluş Örnekleri

Gömülü sistemlerin kontrol algoritmaları, görüntü ve sinyal işleme yöntemleri, veri sıkıştırma teknikleri ya da endüstriyel bir süreci yöneten yazılımlar, teknik etki taşıdıkları ölçüde patent değerlendirmesine konu olabilir.

Buna karşılık yalnızca bir iş modelini ya da kullanıcı tercihini otomatikleştiren, teknik bir katkı içermeyen yazılımlar genellikle koruma kapsamı dışında kalır.

Yazılımda Patent mi Telif mi?

Bir yazılımın kaynak kodu, bir eser olarak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında, herhangi bir tescile gerek olmadan korunur. Telif hakkı, kodun ifade biçimini korur; ardındaki teknik fikri değil.

Buluşun teknik çözümünü ve işlevselliğini korumak isteyen geliştiriciler için patent, telif korumasını tamamlayan bir araçtır. İki koruma birbirini dışlamaz, birlikte kullanılabilir.

Başvuruda Dikkat Edilecekler

Yazılım tabanlı bir buluşta başarı, teknik problemi ve teknik çözümü istemlerde net biçimde ortaya koymaya bağlıdır. Buluşu yalnızca bir iş yöntemi gibi sunmak, ret riskini artırır.

Bu nedenle başvuru öncesinde, buluşun teknik karakterini doğru biçimde tarif edecek profesyonel bir hazırlık yapılması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazılım patentle korunabilir mi?

Bilgisayar programları tek başına patent konusu değildir; ancak teknik bir problemi teknik araçlarla çözen yazılım tabanlı buluşlar koruma kapsamına girebilir. Belirleyici olan, yazılımın çalıştığı sistemde ölçülebilir bir teknik etki doğurmasıdır. Yalnızca iş yöntemi ya da arayüz düzenlemesi olarak sunulan çözümler bu ölçütü karşılamaz.

Teknik etki kriteri nasıl karşılanır?

Teknik etki; bellek kullanımının azalması, işlem hızının artması, veri iletiminde güvenliğin yükselmesi veya bir cihazın çalışmasının iyileştirilmesi gibi somut sonuçlarla gösterilir. Başvuru metninde çözümün hangi teknik soruna karşılık geldiği ve nasıl bir kazanım sağladığı adım adım anlatılmalıdır. Soyut anlatım ret gerekçesi oluşturur.

Yazılımda patent mi telif mi tercih edilmeli?

İkisi farklı şeyleri koruduğu için çoğu zaman birlikte planlanır. Telif, kodun yazılış biçimini kendiliğinden korur ancak aynı işlevi farklı kodla gerçekleştiren rakibi engellemez. Patent ise teknik çözümü korur ve başvurudan önce kamuya açıklanmamış olmasını gerektirir. Gizli kalabilen çözümlerde ticari sır seçeneği de değerlendirilmelidir.