Patent Hakkına Tecavüz

Patent hakkına tecavüz, korunan buluşun patent sahibinin izni olmaksızın üretilmesi, satılması veya kullanılmasıdır.

Patent sahibinin izni olmaksızın, korunan buluşun konusu olan ürünü üretmek, satmak, kullanmak veya ithal etmek patent hakkına tecavüz oluşturur. Tecavüzün bulunup bulunmadığı, korumanın kapsamını belirleyen istemler esas alınarak değerlendirilir.

Patent hakkı tecavüze uğrayan sahibi; tecavüzün tespiti, durdurulması (men), giderilmesi (ref) ve uğradığı zararın tazminini talep edebilir; ayrıca dava sürecinde ihtiyati tedbir isteyebilir. Teknik nitelikli bu uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemesi ve istemlerin doğru yorumlanması belirleyicidir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 141

Sonuç

Patent hakkına tecavüzde hak sahibi tespit, men, ref ve tazminat isteyebilir; korumanın kapsamı istemlere göre belirlenir.

Tecavüz Şüphesinde İlk Adımlar

Piyasada benzer bir ürünle karşılaşıldığında ilk yapılması gereken, aceleci bir suçlama yerine karşılaştırmalı teknik inceleme yaptırmaktır. Patentin koruma kapsamı istemlerle belirlendiğinden, tarifname ve resimler yalnızca yorumda yardımcı olur. İncelemenin ardından ürünün numunesi, satış belgeleri ve tanıtım materyalleri saklanmalı; internet üzerindeki satış sayfaları tarih bilgisiyle birlikte kayıt altına alınmalıdır. Bu inceleme yapılmadan başlatılan bir süreç, karşı tarafın haksız isnat iddiasıyla tazminat talep etmesine zemin hazırlayabileceğinden, ilk adım daima teknik değerlendirme olmalıdır.

Delillerin ortadan kalkma riski varsa 6100 sayılı HMK m.400 ve devamındaki delil tespiti yoluna gidilebilir. Ürünlerin dolaşımının durdurulması bakımından ise 6769 sayılı SMK m.159/2-b, tecavüz oluşturan ürünlere ihtiyati tedbir yoluyla el konulmasına imkân tanır. Bu adımlar atılmadan gönderilen bir ihtar, karşı tarafın delilleri ortadan kaldırmasına yol açabileceğinden zamanlamanın dikkatle kurgulanması gerekir. Ayrıca patentin yıllık ücretlerinin ödendiğinin ve hakkın yürürlükte olduğunun doğrulanması, sürecin başında yapılması gereken temel kontroller arasında yer alır.

Gümrükte Durdurma ve Sınır Önlemleri

Tecavüz oluşturduğu düşünülen ürünlerin yurt dışından gelmesi hâlinde, mallar iç piyasaya dağılmadan önce sınırda müdahale edilmesi çok daha etkilidir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.57, fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal ettiği değerlendirilen eşyanın gümrük idaresince durdurulmasına imkân verir. Hak sahibinin önceden başvuru yaparak koruma talebinde bulunması, idarenin şüpheli sevkiyatları tanıyabilmesini kolaylaştırır. Başvurunun kapsamına giren hakların ve ürün tanımlarının açık biçimde bildirilmesi, idarenin inceleme sırasında isabetli karar vermesini kolaylaştırır.

Durdurma işleminin ardından öngörülen süre içinde yetkili mahkemeden tedbir kararı alınması gerekir; aksi hâlde eşya serbest bırakılır. Bu nedenle gümrük başvurusu, dava hazırlığıyla birlikte planlanmalıdır. Sınır önlemleri tek başına bir çözüm değildir; asıl uyuşmazlık yine mahkeme önünde çözülür, ancak ihlalin yayılmasını erken aşamada sınırlandırır ve zararın büyümesini önemli ölçüde önler. İhlalin yurt içinde de sürdüğü hâllerde gümrük başvurusu, açılacak davanın delil altyapısını güçlendiren tamamlayıcı bir araç olarak işlev görür.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent hakkına tecavüz sayılan davranışlar nelerdir?

Patent sahibinin izni olmadan korunan ürünü üretmek, satmak, satışa sunmak, ithal etmek veya ticari amaçla elde bulundurmak tecavüz sayılır. Usul patentlerinde yöntemi izinsiz uygulamak ve o yöntemle üretilmiş ürünü ticarete konu etmek de aynı kapsamdadır. Değerlendirme, patentin istemleriyle çizilen koruma kapsamına göre yapılır.

Patent ihlalinde ilk olarak ne yapılmalıdır?

Öncelikle ihlal iddiası teknik olarak doğrulanmalı, ürünün istemlerin tüm unsurlarını karşılayıp karşılamadığı incelenmelidir. Ardından deliller toplanır, gerekirse mahkemeden delil tespiti istenir ve karşı tarafa ihtarname gönderilir. Aceleyle yapılan suçlamalar haksız çıktığında tazminat sorumluluğu doğurabileceği için değerlendirme uzmanla birlikte yürütülmelidir. Ayrıca patentin yıllık ücretlerinin ödendiği baştan kontrol edilmelidir.

Tecavüz nedeniyle dava açma süresi var mıdır?

Evet; tazminat talepleri zamanaşımına tabidir ve SMK m.157 bu konuda genel hükümlere yollama yapar. Süre kural olarak zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar. Tecavüz sürüyorsa durdurma talebi güncelliğini korur, ancak geçmişe dönük tazminat açısından gecikmek hak kaybına yol açabilir.