Matbaa ve Kırtasiyede 16. Sınıf mı, 35. Sınıf mı?

Kırtasiye ve matbaa işletmelerinde tek bir çatı altında üç farklı iş yürür: basılı ürün üretmek, başkalarının ürünlerini satmak ve müşteri için baskı yapmak. Bu işlerin her biri farklı bir sınıfa karşılık gelir. Aşağıda, başvuru listesini hazırlarken izleyebileceğiniz somut bir kontrol akışı bulacaksınız.

İlk adım: dükkândaki işleri üç sepete ayırmak

Bir üniversite kampüsünün karşısında hem kırtasiye hem küçük bir dijital baskı atölyesi işleten bir girişimci düşünelim. Raflarda başka firmaların kalemleri ve dosyaları var; kasanın arkasında kendi logosuyla bastırdığı spiralli defterler ve ajandalar duruyor; arka odada ise öğrencilerin tez ciltleri ve kartvizitleri basılıyor. Marka başvurusuna başlamadan önce bu işleri üç sepete ayırmak gerekir. Birinci sepet, markanızı taşıyan ürünlerdir. İkinci sepet, başkalarının ürünlerini satma ve ofis hizmetleri sunma faaliyetidir. Üçüncü sepet ise müşterinin getirdiği içeriği basma işidir. Her sepet ayrı bir sınıfa işaret eder.

Birinci sepetteki ürünler, yani kâğıt, karton, defter, ajanda, takvim, poster, kartpostal, zarf, yazı gereçleri ve sanatçı malzemeleri Nice sınıflandırmasında 16. sınıfta yer alır. Kâğıt veya plastikten ambalaj poşetleri de bu sınıfın kapsamındadır. İkinci sepette yer alan kırtasiye ürünlerinin perakende satışı, fotokopi çekme ve büro makinelerinin kiralanması gibi hizmetler 35. sınıfta değerlendirilir. Üçüncü sepetteki baskı hizmeti ise malzeme işleme niteliğinde olduğu için çoğunlukla 40. sınıfta yer alır. Bu ayrım, dükkânın hangi gelirinin marka üzerinden döndüğünü görmeyi de kolaylaştırır. Gelir tablosunda payı küçük olan bir iş için sınıf eklemek her zaman gerekli değildir.

Kendi defter ve ajanda seriniz varsa: 16. sınıfı nasıl yazmalı?

Kırtasiye sektöründe en hızlı büyüyen alanlardan biri, özel tasarımlı defter, planlayıcı ve ajanda serileridir. Bu ürünler kırtasiye zincirlerinde, hediyelik eşya mağazalarında ve online pazaryerlerinde satılır; yani markanız dükkânınızdan çok uzakta, başka ürünlerle aynı rafta durur. Burada koruma 16. sınıfta sağlanır. Listeyi yazarken 'kâğıt ürünleri' gibi genel bir ifade yerine defter, ajanda, planlayıcı, not kâğıdı, çıkartma, ayraç ve takvim gibi somut ürünleri sıralamak, hem inceleme hem de ileride doğabilecek uyuşmazlık aşamasında işinizi kolaylaştırır. Seriye ileride eklenecek ürünleri de şimdiden düşünmek, yeni başvuru ihtiyacını azaltır.

Ajanda serisinin kapak tasarımı, iç sayfa düzeni ve illüstrasyonları ise marka hukukunun değil, telif ve tasarım hukukunun konusudur. Serinin adı markayla, kapaktaki özgün çizimler eser olarak, ürünün yeni ve ayırt edici görünümü ise tasarım tesciliyle korunabilir. Kendi ürettiği ajanda ile sınırlı kalmayıp kalem kutusu, sırt çantası veya kupa gibi ürünlere yayılmak isteyen işletmeler için ilgili mal sınıfları ayrıca düşünülmelidir. Genel bir çerçeve için kırtasiye markası seçimini anlatan yazımız yol gösterir; ürün yelpazesi genişledikçe listenin de somut duruma göre güncellenmesi gerekir. Kapak illüstrasyonunu serbest çalışan bir çizere yaptırdıysanız, mali hakların yazılı sözleşmeyle ve tek tek sayılarak devredilmesi gerektiğini de unutmayın.

Mağaza tabelası ve online kırtasiye: 35. sınıfın yeri

Aynı girişimci üç yıl sonra ikinci şubesini açıp bir de online kırtasiye sitesi kuruyor. Sitede kendi defterlerinin yanında yüzlerce farklı markanın ürünü satılıyor. Bu noktada müşteri, tabeladaki ve alan adındaki markayı bir mağaza hizmeti olarak tanır. Kırtasiye ürünlerinin perakende ve toptan satışı, çevrim içi mağaza hizmetleri ve bu ürünlerin bir araya getirilerek müşteriye sunulması 35. sınıfın konusudur. Yalnız 16. sınıfta tescilli bir marka, rakibin aynı adla bir kırtasiye mağazası açmasına karşı her zaman yeterli koruma sağlamayabilir. Alan adı ve sosyal medya hesabı açmadan önce bu eksikliği gidermek, sonradan çıkabilecek çakışmaları azaltır.

35. sınıfta dikkat edilecek bir nokta, perakende hizmetlerinin hangi ürünlerle ilgili olduğunun belirtilmesidir. 'Kırtasiye ürünleri, kâğıt ürünleri, okul ve büro malzemelerinin perakende satışı' gibi bir ifade, hizmetin çerçevesini netleştirir. Fotokopi, tarama, laminasyon ve büro makinesi kiralama gibi ofis hizmetleri de aynı sınıfta yer alır. Reklam ajansı gibi çalışıp müşteriler için tanıtım materyali tasarlayan matbaalar ise reklam hizmetlerini ayrıca düşünmelidir. Her iki sınıfı birlikte gerektiren işletmeler için çok sınıflı başvuru yapılabilir; tek başvuruda birden fazla sınıf seçmek süreci sadeleştirir. Başvuru ücretleri sınıf sayısına göre değişebildiği için güncel tutar resmî tarifeden teyit edilmelidir.

Başvuru öncesi kontrol listesi

Matbaa ve kırtasiye markası için başvuru hazırlarken şu kontrolleri sırayla yapabilirsiniz. Markanız kendi ürettirdiğiniz ürünlerin etiketinde mi, kapakta mı, poşette mi görünüyor? Görünüyorsa 16. sınıf gereklidir. Tabelada, faturada, internet sitesinde ve sosyal medya hesabında mağazanızı mı tanımlıyor? O zaman 35. sınıf eklenmelidir. Müşteri siparişiyle kartvizit, broşür, afiş veya kitap basıyor musunuz? Bu durumda baskı hizmeti için 40. sınıf değerlendirilmelidir. Grafik tasarım hizmeti de veriyorsanız, tasarımın reklam amaçlı olup olmamasına göre 35. veya 42. sınıf gündeme gelir. Bu soruların her birine verdiğiniz cevap, listenin bir satırına dönüşür.

Son kontrol, markanın kendisine ilişkindir. 'Kırtasiye', 'kâğıt', 'ofis' veya 'baskı' gibi tek başına tanımlayıcı kelimeler ayırt edici bulunmayabilir; bu kelimeler ancak özgün bir unsurla birlikte kullanıldığında korunabilir. Kampüs çevresindeki işletmelerde okul veya semt adına dayanan isimler de sık görülür ve benzer başvurularla çakışabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde benzer markaların araştırılması önerilir. Marka koruması 10 yıl sürer ve yenilenebilir; ancak hangi sınıfların gerçekten gerekli olduğu, işletmenin somut faaliyeti kendi koşullarında incelenerek belirlenmelidir. Araştırma sonucu, markanın özgün unsurunu güçlendirme ihtiyacını da ortaya koyabilir.

Rafta duran ürün ile kasada verilen hizmet ayrı korunur

Kırtasiye ve matbaa işletmelerinde marka, bazen defterin kapağında, bazen dükkânın tabelasında, bazen de baskı makinesinin çıktısında karşımıza çıkar. Kapaktaki marka 16. sınıfı, tabeladaki marka 35. sınıfı, sipariş üzerine yapılan baskı ise çoğunlukla 40. sınıfı işaret eder. İşlerinizi bu üç sepete ayırarak başladığınızda, başvuru listesi hem eksiksiz hem de gereksiz genişlikten uzak olur. Yeni bir ürün serisi veya online mağaza planlandığında listeyi yeniden gözden geçirmek, korumanın işinizle birlikte büyümesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Kırtasiye mağazamın adı için 16. sınıf yeterli mi?

Genellikle yeterli değildir; çünkü mağaza adı başkalarının ürünlerini satma hizmetini tanımlar ve bu hizmet 35. sınıftadır. 16. sınıf ise kendi markanızı taşıyan defter, ajanda gibi ürünleri korur. Hem mağazanız hem kendi ürünleriniz varsa iki sınıfı birlikte düşünmek daha güvenlidir.

Matbaanın baskı hizmeti hangi sınıfta yer alır?

Müşterinin içeriğini kâğıda veya başka malzemeye basma hizmeti, malzeme işleme niteliğinde olduğu için çoğunlukla 40. sınıfta yer alır. Baskıdan önce yapılan grafik tasarım, amacına göre 35. veya 42. sınıfta değerlendirilir. Kitap yayıncılığı ise 41. sınıfın konusudur.

Ajanda kapağındaki çizimi marka olarak tescil ettirebilir miyim?

Çizim, ürünlerinizi ayırt etmeye yarayan bir işaret olarak kullanılıyorsa marka başvurusuna konu olabilir. Ancak yalnız süsleme amaçlı bir kapak görseli daha çok telif veya tasarım korumasıyla ele alınır. Hangi yolun uygun olduğu, çizimin kullanım biçimine göre değerlendirilmelidir.